قصيده معروف فرزدق شاعر برجسته عرب
ستودن بارزترين چهره علوى - امام سجاد (عليه السلام ) - به معناى رويارويى صريح با تمامى امويان و مروانيان شناخته مى شد، چرا كه اين دو جريان هميشه ستيزى بى امان داشته اند و ناهمسازى آنان بركسى مخفى نبود. فرزدق زمانى شعر خود را با طنين گرمش انشاد كرده كه هشام با تكبر و غرور در حلقه ياران و هوادارانش گام در خانه خدا نهاده تا طواف كند. حج گزاران انبوه بودند و بى توجه به حضور هشام ! هشام خواست ((استلام حجر)) كند اما ازدهام جمعيت مانع شد و او باناكامى به كنارى رفت و با همراهانش به نظاره طواف كنندگان خانه خدا نشست .
در اين هنگام شخصى با جامه ها و هيئتى مردمى اما با چهره اى جذاب و هيبتى معنوى به جمع طواف گزاران پيوست و چون به حجر نزديك شد و خواست استلام حجر كند، مردم احترامش كردند، راه گشودند و او بآسانى استلام حجر كرد.
همراهان هشام با ديدن آن منظره به شگفت آمدند و از هشام پرسيدند: آن شخصى كه مردم برايش راه گشودند و احترامش كردند كيست ؟ هشام كه احساس حقارت و كوچكى مى كرد، چنين وانمود كه او را نمى شناسد!
فرزدق كه از نزديك ناظر اين گفتگوها بود، دانست هشام از سر حسادت و حق پوشى ، اظهار ناآشنايى مى كند و با خود گفت اكنون ، لحظه ايفاى رسالت و گاهِ حق گويى است .
فرزدق قدم پيش نهاد و جايى ايستاد كه صدايش را هر چه بيشتر بشنوند و گفت : اى هشام - اى فرزند عبدالملك و اى برادر خليفه -! اگر تو آن شخص را نمى شناسى ، من او را خوب مى شناسم . گوش فرا ده تا وى را به تو معرفى كنم.
درياى عطوفت و احساسات فرزدق به جوش آمده بود. واژه هاى عشق و محبتش به خاندان على چونان امواج دريا به حركت در آمده و به شيوه شاعرانِ پرتوان عرب ، شعرى بالبداهه در وصف امام سجاد انشاد كرد.
امواج صدايش در مسجد الحرام پيچيد و تاءثيرى عميق بر روح و جان مردمان نهاد. جان مردم را پروريد و روح هشام را چون خرقه اى پوسيده دريد!
اخلاص او همين بس كه امام سجاد (عليه السلام ) دوازده هزار دينار به عنوان صله براى او فرستاد ولى فرزدق قبول نكرد و به امام پيغام داد: من آن قصيده را براى صله نگفته ام و جز رضاى خداوند متعالى ، چيزى نخواسته ام .
امام سجاد (عليه السلام ) براى او دعا كرد و فرمود: عمل تو مورد رضاى خداست ولى ما خاندان وقتى چيزى را به كسى بخشيديم ، از او باز پس نمى گيريم . فرزدق در پى اين فرمايش ، و به خاطر رعايت اين ادب ، هديه حضرت را پذيرفت .
متن قصیده فرزدق در مدح امام سجاد علیه السلام
| هذا الذى تعرف البطحاء وطاءته | والبيت يعرفه والحل والحرم (177) | |
| هذا ابن خير عباد الله كلهم | هذا التقى النقى الطاهر العلم (178) | |
| هذا ابن فاطمة ان كنت جاهله | بجده اءنبياء الله قد ختموا(179) | |
| وليس قولك من هذا بضائره | العرب تعرف من اءنكرت والعجم (180) | |
| كلتايديه غياث عم نفعهما | تستو كفان و لا يعروهما عدم (181) | |
| سهل الخليقة لاتخشى بوادره | يزينه اثنان حسن الخلق والشيم (182) | |
| حمال انفال اءقوام اذا افتدحوا | حلو الشمائل تحلو عنده نعم (183) | |
| ما قال لاقط الا فى تشهده | لولا التشهد كانت لاءه نعم (184) | |
| عم البرية بالاحسان فانقشعت | عنها الغياهب والاملاق والعدم (185) | |
| اذا راءته قريش قال قائلها | الى مكارم هذا ينتهى الكرم (186) | |
| يغضى حياء و يغضى من مهابته | فمايكلم الا حين يبتسم (187) | |
| بكفه خيزران ريحه عبق | من كف اءروع فى عرنينه شمم (188) | |
| يكاد يمسكه عرفان راحتة | ركن الحطيم اذا ماجاء يستلم (189) | |
| الله شرفه قدما و عظمه | جرى بذاك له فى لوحه القلم (190) | |
| اى الخلائق ليست فى رقابهم | لاولية هذا اءوله نعم (191) | |
| من يشكرالله يشكر اءولية ذا | فالدين من بيت هذا ناله الامم (192) | |
| يتمى الى ذروة الدين التى فصرت | عنها الاكف و عن ادركها القد(193) | |
| من جده دان فضل الانبياء له | وفضل اءمته دانت له الامم (194) | |
| مشتقه من رسول الله نبعته | طابت مغارسه و الخيم والشيم (195) | |
| ينشق ثوب الدجى عن نور غرته | كالشمس تنجاب عن اشراقها الظلم (196) | |
| من معضر حبهم دين و بعضعهم | كفر و قربهم منجى و معتصم (197) | |
| مقدم بعد ذكرالله ذكرهم | فى كل بدء و مختوم به الكلم (198) | |
| ان عد اءهل التقى كانوا اءئمتهم | اءوقيل من خير اءهل الارض قيل هم (199) | |
| لا يستطيع جواد بعد جودهم | ولا يدانيهم قوم و ان كرموا(200) | |
| هم الغيوث اذاما اءزمة اءزمت | والاسد اءسد الشرى والباءس محتدم (201) | |
| لاينقص العسر بسطا من اءكفهم | سيان ذلك ان اثرواءوان عدموا(202) | |
| يستدفع الشرو البلوى بحبهم |
ويسترب به الاحسان والنعم (203)
|